عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با تأکید بر ضرورت بازنگری در فهرست کالاهای مجاز کولبری و ملوانی پیشنهاد کرد مواد اولیه مورد نیاز تولید در اولویت واردات از این مسیر قرار گیرد و درباره ورود کالاهای دارای مشابه داخلی، با نظر انجمنهای تخصصی هر صنعت تصمیمگیری شود.
پایگاه خبری قهوه صبحگاهی؛ مهراد عباد درباره آخرین وضعیت تجارت کولبری و ملوانی پس از جنگ اظهار کرد: پیش از جنگ قانونی برای ساماندهی تجارت کولبری و ملوانی به تصویب رسید که فعالیتی را که سالها در مناطق مرزی انجام میشد، در چارچوب مقررات قرار داد تا مردم مرزنشین بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
وی افزود: پس از تصویب این قانون، درباره نوع کالاهایی که میتوان از طریق کولبری و ملوانی وارد کرد، بحثها و اختلافنظرهایی شکل گرفت. برای نمونه، برخی فعالان صنعت نساجی با ورود برخی کالاها از این مسیر مخالفت کردهاند، زیرا معتقدند چنین وارداتی میتواند با حمایت از تولید داخلی در تضاد باشد.
عباد گفت: این اختلافنظرها نشان میدهد قانون موجود همچنان به اصلاح و پختگی بیشتری نیاز دارد.
تجارت مرزی؛ واقعیتی که نمیتوان نادیده گرفت
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با بیان اینکه تجارت مرزی را نمیتوان نادیده گرفت، اظهار کرد: مردم مناطق مرزی سالها انتقال کالا میان ایران و کشورهای همسایه را بهعنوان یکی از مشاغل خود دنبال کردهاند و هر زمان تلاش شده این فعالیت بهطور کامل متوقف شود، مشکلات بیشتری ایجاد شده است.
وی ادامه داد: در برخی موارد حتی توقف این فعالیتها به حوادث تلخ و مرگ افراد منجر شده است. از سوی دیگر، همین ظرفیت گاهی مورد سوءاستفاده قرار گرفته و بخشی از قاچاق کالا نیز از مسیرهای مرزی انجام میشود.
عباد با اشاره به اختلال در برخی مسیرهای تجاری در جریان جنگ گفت: در برخی مرزها ارتباط با کشورهای خارجی برای مدتی مختل شد و برای نمونه فعالیت لنجها در خلیج فارس متوقف شد، اما در بسیاری از مرزهای دیگر فعالیتها ادامه پیدا کرد.
وی افزود: در شرایط جنگی، تحریم و محدودیتهای تجاری، بخشی از کالاهای مورد نیاز کشور ناچار از مسیرهای مختلف، از جمله تجارت مرزی و حتی مسیرهای غیررسمی، جابهجا میشد.
سوخت و کالاهای الکترونیکی در صدر تجارت غیررسمی
این فعال اقتصادی درباره کالاهای مهم واردشده از مسیر کولبری و ملوانی گفت: براساس گزارشهای سالهای گذشته، سوخت یکی از مهمترین کالاها از نظر حجم گردش در تجارت غیررسمی بوده است.
وی افزود: کالاهای الکترونیکی نیز سالها از طریق مناطق مرزی وارد کشور شدهاند و برای مثال خرید برخی کالاهای الکترونیکی از شهرهایی مانند بانه با قیمت پایینتر از بازار تهران سابقه طولانی دارد.
عباد با تأکید بر ضرورت دسترسی به آمار دقیق گفت: باید مشخص شود چه کالاهایی از طریق قانونی جابهجا شده، حجم این تجارت چقدر بوده و چه میزان از کالاها خارج از فهرست مجاز همچنان از مسیرهای غیررسمی وارد کشور میشوند.
کولبری؛ مسیر تأمین قطعات کارخانهها در سالهای تحریم
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به نقش تجارت غیررسمی در تأمین نیاز واحدهای تولیدی طی سالهای تحریم اظهار کرد: گاهی یک قطعه مورد نیاز کارخانه خراب میشود و تولیدکننده برای تأمین قانونی آن مجبور به ثبت سفارش میشود؛ فرآیندی که ممکن است زمان زیادی طول بکشد.
وی افزود: در چنین شرایطی برخی تولیدکنندگان در سالهای تحریم قطعات و تجهیزات مورد نیاز خود را از طریق کولبری یا لنج، بهویژه از مسیر امارات، تأمین کردهاند تا فعالیت کارخانه متوقف نشود.
عباد با انتقاد از وضعیت انتشار آمارهای تجاری کشور گفت: حتی درباره آمارهای رسمی واردات و صادرات نیز با مشکل مواجه هستیم. در سالهای گذشته اطلاعات تجاری منظمتر و حتی به صورت فصلی منتشر میشد، اما اکنون گاهی آمارها با فاصله چند سال و آن هم به شکل ناقص و محدود منتشر میشوند.
وی تأکید کرد: آمار و اطلاعات دقیق برای اقتصاد اهمیت زیادی دارد، زیرا فعالان اقتصادی برای پیشبینی آینده و تصمیمگیری به دادههای بهروز نیاز دارند.
سهم تجارت غیررسمی چقدر است؟
عباد درباره سهم تجارت کولبری و ملوانی از کل تجارت خارجی کشور گفت: نمیتوان رقم دقیقی اعلام کرد، زیرا علاوه بر کولبری و ملوانی، بخش دیگری از تجارت غیررسمی از طریق کانتینرها و خودروها انجام میشود.
وی افزود: در برخی موارد نیز از کارتهای بازرگانی اجارهای یا یکبارمصرف استفاده میشود و اطلاعات این فعالیتها به شکل دقیق در آمارهای رسمی ثبت نمیشود.
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران گفت: برآورد دقیقی از تجارت غیررسمی خارجی کشور وجود ندارد، اما به نظر من ممکن است این بخش حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد حجم کل تجارت را شامل شود؛ البته این رقم قطعی نیست و به دلیل نبود اطلاعات دقیق نمیتوان با اطمینان درباره آن اظهارنظر کرد.
وی ادامه داد: همانطور که بخشی از فعالیتهای اقتصادی داخلی نیز به شکل غیررسمی انجام میشود، در تجارت خارجی نیز بخشی از فعالیتها خارج از چارچوب رسمی انجام میشود.
تجارت مرزی؛ هم کمک به تولید، هم تهدید تولید داخلی
عباد با اشاره به نقش تجارت کولبری و ملوانی در دوران تحریم گفت: این شیوه تجارت در مواردی به دور زدن محدودیتهای تجاری کمک کرد و شرکتها توانستند کالاهایی را که امکان واردات سریع آنها از مسیر رسمی وجود نداشت، از این طریق تأمین کنند.
وی افزود: بهویژه قطعات ماشینآلات و مواد مصرفی مورد نیاز کارخانهها در مواردی از طریق کولبری و لنج وارد کشور شده است.
این فعال اقتصادی در عین حال هشدار داد: بخش قابل توجهی از کالاهایی که از این مسیر وارد میشوند، کالاهای مصرفی هستند و ورود آنها میتواند به تولید داخلی آسیب بزند.
عباد گفت: برای مثال، وقتی کالاهای الکترونیکی دارای مشابه داخلی با هزینه کمتر از طریق قاچاق یا کولبری وارد میشوند، تولیدکننده داخلی با مشکل مواجه خواهد شد.
وی تأکید کرد: بنابراین تجارت مرزی در برخی بخشها به تولید کمک کرده و موجب شده کارخانهها سرپا بمانند، اما در بخشهای دیگر میتواند به تولید داخلی آسیب بزند.
بروکراسی واردات؛ عامل حرکت تولیدکنندگان به سمت مسیرهای غیررسمی
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به مشکلات واردات رسمی مواد و قطعات مورد نیاز تولید گفت: بروکراسی داخلی در سالهای گذشته به اندازه تحریمها به تولید آسیب زده است.
وی توضیح داد: یک کارخانهدار اگر امروز بخواهد برای ماشینآلات خود قطعهای وارد کند، ممکن است یک تا دو ماه صرف ثبت سفارش کند و پس از آن نیز، در صورت داشتن سقف و سابقه لازم، چندین ماه در انتظار تخصیص ارز بماند.
عباد افزود: طولانی بودن فرآیند واردات رسمی باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان برای تأمین نیازهای فوری خود به مسیرهای دیگری روی بیاورند و از طریق کولبری و لنج بخشی از نیازهای خود را تأمین کنند.
فهرست کالاهای مجاز کولبری باید تغییر کند
عباد تجارت کولبری و ملوانی را یک «شمشیر دو لبه» توصیف کرد و گفت: این شیوه تجارت میتواند منافع زیادی برای کشور داشته باشد، اما همراه شدن آن با قاچاق، مضرات قابل توجهی نیز ایجاد میکند.
وی افزود: اصل قانون برای شروع اقدام مناسبی بود و میتواند به شفافیت فعالیتهای مرزی کمک کند، اما لازم است درباره شرایط اجرای آن و بهویژه فهرست کالاهای مجاز بازنگری شود.
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران تأکید کرد: درباره هر کالایی که قرار است در فهرست کالاهای مجاز کولبری و ملوانی قرار گیرد، باید از انجمن تخصصی همان صنعت نظر کارشناسی گرفته شود تا مشخص شود ورود آن کالا از این مسیر به نفع کشور است یا به تولید داخلی آسیب میزند.
محدودیت فهرست کالاها؛ عامل تداوم قاچاق
عباد درباره احتمال افزایش قاچاق در صورت محدود بودن فهرست کالاهای مجاز گفت: برای کولبران و فعالان این حوزه در بسیاری از موارد تفاوت چندانی ندارد که چه کالایی جابهجا کنند و اگر کالایی خارج از فهرست قانونی باشد، بخشی از فعالان همچنان آن را از مسیر غیررسمی وارد خواهند کرد.
وی افزود: همه فعالان این حوزه تاکنون شناسایی نشدهاند و ظاهراً برای ورود به چارچوب قانونی باید خود را معرفی و کارت دریافت کنند. برخی نیز به دلیل نگرانی از مالیات یا محدودیتهای احتمالی همچنان به روشهای قدیمی فعالیت میکنند.
این فعال اقتصادی تصریح کرد: اگر کالایی در فهرست قانونی قرار نگیرد، بهخصوص درباره افرادی که فعالیت غیررسمی دارند، محدودیت چندانی برای ورود آن از مسیر قاچاق وجود نخواهد داشت.
واسطهها؛ برندگان تجارت مرزی؟
عباد درباره اینکه آیا منافع تجارت مرزی بهطور واقعی به مرزنشینان میرسد یا بخش عمده سود نصیب واسطهها میشود، گفت: مرزنشینان از این فعالیتها منفعت میبرند، اما احتمالاً بخش بیشتری از سود نصیب واسطهها و افرادی میشود که از طریق شرکتها و شبکههای مختلف، کالاها را وارد و توزیع میکنند.
وی ادامه داد: در تجارت غیررسمی و قاچاق معمولاً فاکتور خرید و فروش رسمی وجود ندارد و فعالان این بخش نیز مالیات پرداخت نمیکنند. این افراد بخش قابل توجهی از اقتصاد غیررسمی را تشکیل میدهند و منفعت اصلی نیز در بسیاری از موارد به همین گروهها میرسد.
مواد اولیه تولید در اولویت فهرست جدید
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران در پایان با تأکید بر ضرورت اصلاح فهرست کالاهای مجاز گفت: یکی از نیازهای اصلی کشور در شرایط فعلی، تأمین مواد اولیه تولید است.
عباد افزود: با توجه به شرایط تحریمی و محدودیتهای موجود در تجارت خارجی، میتوان مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی را از طریق تجارت کولبری و ملوانی وارد کرد و این موضوع میتواند به کشور کمک کند.
وی پیشنهاد کرد: تمام کالاهایی که در دسته مواد اولیه تولید قرار میگیرند، در اولویت فهرست کالاهای مجاز تجارت کولبری و ملوانی قرار گیرند و درباره کالاهای دارای مشابه داخلی نیز تصمیمگیری با نظر انجمنهای تخصصی هر صنعت انجام شود.
