پایگاه خبری قهوه صبحگاهی، یوزپلنگ ایرانی می‌تواند از یک گونه در معرض خطر به برگ برنده گردشگری جاجرم تبدیل شود؛ ظرفیتی که اگر درست مدیریت شود، هم به حفاظت از یوز کمک می‌کند و هم می‌تواند پای گردشگران و درآمد پایدار را به منطقه باز کند.
جاجرم از معدود مناطق خراسان‌شمالی است که طبیعت و تاریخ را در کنار یکدیگر دارد؛ از پیشینه تاریخی و سنگ‌نگاره‌ها گرفته تا پناهگاه حیات‌وحش میاندشت که یکی از زیستگاه‌های مهم یوزپلنگ ایرانی به شمار می‌رود.
در چنین شرایطی، یوزپلنگ تنها یک گونه ارزشمند محیط‌زیستی نیست، بلکه می‌تواند به نمادی برای معرفی هویت طبیعی جاجرم و محرکی برای توسعه گردشگری منطقه تبدیل شود.
اما یک پرسش جدی وجود دارد؛ آیا می‌توان از ظرفیت یوز برای رونق گردشگری استفاده کرد، بدون آنکه افزایش حضور گردشگران به تهدیدی برای زیستگاه این گونه تبدیل شود؟
مردم جاجرم؛ امانت‌دار یوز
محمد ایزدی، فرماندار جاجرم، با تأکید بر پیوند مردم با سرمایه‌های طبیعی و فرهنگی شهرستان، یوزپلنگ ایرانی را بخشی از هویت و میراث منطقه دانست و گفت مردم جاجرم خود را امانت‌دار این گونه ارزشمند می‌دانند و حفاظت از آن را مسئولیتی اجتماعی تلقی می‌کنند.
وی افزود: تاکنون سه دوره همایش ملی یوزپلنگ در جاجرم برگزار شده و این رویدادها در میان رویدادهای گردشگری شهرستان نیز ثبت شده‌اند.
به گفته ایزدی، این همایش‌ها می‌تواند فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های طبیعی جاجرم و تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست باشد.
وی همچنین اعلام کرد پناهگاه حیات‌وحش میاندشت حدود ۸۵ هزار هکتار وسعت دارد و هشت محیط‌بان در این منطقه مشغول حفاظت هستند.
فرماندار جاجرم با اشاره به اینکه این شهرستان از مناطق مولد یوزپلنگ ایرانی است، بر تقویت همکاری مردم و دستگاه‌های مسئول برای حفاظت از این سرمایه طبیعی تأکید کرد.
یوز؛ سرمایه‌ای فراتر از یک حیوان
نگاه جدید به یوز در جاجرم، تنها محدود به حفاظت از یک گونه در معرض خطر نیست؛ بلکه این جانور می‌تواند بخشی از هویت فرهنگی، ظرفیت اقتصادی و برند گردشگری شهرستان باشد.
با این حال، گردشگری در زیستگاه‌های حساس باید کاملاً کنترل‌شده باشد؛ چراکه تردد بی‌ضابطه، آلودگی و برهم خوردن آرامش حیات‌وحش می‌تواند به همان سرمایه‌ای آسیب بزند که قرار است موتور محرک گردشگری منطقه باشد.
از همین رو، گردشگری یوزمحور باید پیش از هر چیز حفاظت‌محور باشد.
مطالبه احیای سایت نیمه‌اسارت یوز
مهدی اخوان، عضو شورای اسلامی شهر جاجرم، با اشاره به پیشینه تاریخی حدود ۱۰ هزار ساله این شهرستان، جاجرم را سرزمینی غنی و ارزشمند و میزبان یوزپلنگ آسیایی دانست.
وی تأکید کرد برگزاری همایش‌های یوزپلنگ نباید صرفاً جنبه نمایشی داشته باشد و باید به فرهنگ‌سازی، آموزش و افزایش مشارکت مردم در حفاظت از این گونه منجر شود.
اخوان همچنین با اشاره به ظرفیت سایت نیمه‌اسارت یوزپلنگ در جاجرم، احیای این مجموعه را از مطالبات مردم عنوان کرد و گفت فعال شدن آن می‌تواند در حفاظت، تکثیر، آموزش، جذب گردشگر و ایجاد درآمد برای منطقه مؤثر باشد.
وی همچنین پیشنهاد کرد همایش یوزپلنگ جاجرم در آینده به سطح بین‌المللی ارتقا پیدا کند.
از یوز تا رونق اقتصاد محلی
ترکیب زیستگاه میاندشت با آثار تاریخی، سنگ‌نگاره‌ها، پیشینه کهن جاجرم و رویداد ملی یوزپلنگ می‌تواند یک زنجیره گردشگری متفاوت ایجاد کند.
توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی، آموزش راهنمایان محلی، فروش صنایع‌دستی و محصولات منطقه، برنامه‌های آموزشی طبیعت‌گردی و تورهای کنترل‌شده می‌تواند بخشی از این زنجیره باشد؛ البته به شرط آنکه ظرفیت زیستگاه و ضوابط محیط‌زیستی در اولویت قرار گیرد.
یوز برای جاجرم فقط یک گونه جانوری نیست؛ می‌تواند حلقه اتصال طبیعت، تاریخ، فرهنگ و اقتصاد محلی باشد.
اما یک اصل نباید فراموش شود: یوز نباید قربانی گردشگری شود.
یوز ابتدا میراث طبیعی جاجرم است و درست به همین دلیل می‌تواند فرصت توسعه گردشگری باشد؛ فرصتی که تنها با حفاظت از زیستگاه، مشارکت مردم و گردشگری مسئولانه ماندگار خواهد شد.
