سالادی متشکل از هویج، سیر، سرکه، فلفل، روغن کنجد و آبلیمو در شبکههای اجتماعی بهعنوان راهی برای جوانسازی پوست محبوب شده است؛ اما آیا واقعاً میتواند جایگزین رتینولهای پوستی شود؟
پایگاه خبری قهوه صبحگاهی؛ «بتاکاروتن» رنگدانهای طبیعی است که در میوهها و سبزیجات قرمز و نارنجی وجود دارد و ماده اولیه تولید ویتامین A در بدن محسوب میشود. بدن میتواند بخشی از بتاکاروتن را به رتینول، یعنی شکل فعال ویتامین A، تبدیل کند.
متخصصان پوست میگویند رتینول یکی از ترکیبات شناختهشده در محصولات مراقبت از پوست برای مقابله با نشانههای پیری و آکنه است. ویتامین A نیز در حفظ سلامت قلب، دستگاه تولیدمثل، چشمها و پوست نقش دارد.
اما یک نکته مهم وجود دارد؛ خوردن مواد غذایی سرشار از بتاکاروتن لزوماً به معنای دریافت مقدار قابل توجهی رتینول نیست. تبدیل بتاکاروتن به رتینول در بدن چندان کارآمد نیست و برای تولید مقدار کمی رتینول، به میزان زیادی بتاکاروتن نیاز است.
البته برخی مواد غذایی مانند تخممرغ، شیر و جگر گاو بهطور طبیعی حاوی رتینول هستند.
«سالاد رتینول» از کجا آمد؟
روزنامه «تایم» اخیراً به بررسی پدیدهای در شبکههای اجتماعی پرداخته که با عنوان «سالاد رتینول» شناخته میشود.
این سالاد معمولاً از هویج، سیر، سرکه، فلفل، روغن کنجد و آبلیمو تهیه میشود و طرفداران آن معتقدند بتاکاروتن فراوان موجود در هویج میتواند در بدن به رتینول تبدیل شده و فواید مشابهی برای پوست ایجاد کند.
اما بررسی مطالعات نشان میدهد موضوع به این سادگی نیست.
مطالعات سال ۲۰۲۵ نشان دادهاند که کاروتنوئیدهای خوراکی و موضعی میتوانند با کاهش التهاب و بهبود رطوبت و قابلیت ارتجاعی پوست، در مقابله با برخی آثار پیری مؤثر باشند؛ با این حال، مصرف هویج یا سالاد موسوم به رتینول را نمیتوان با استفاده مستقیم از رتینول روی پوست یکسان دانست.
رتینول موضعی چه تفاوتی دارد؟
رتینول موضعی مستقیماً وارد پوست میشود و با افزایش گردش و نوسازی سلولی، به تحریک کلاژنسازی کمک میکند.
بررسیها نشان دادهاند استفاده موضعی از رتینول میتواند به کاهش خطوط ریز، لکهای پوستی، زبری پوست و برخی نشانههای آسیب ناشی از نور خورشید کمک کند.
این ماده همچنین در لایهبرداری و افزایش حجم پوست نقش دارد و در درمان و کنترل آکنه نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
بنابراین نمیتوان انتظار داشت یک سالاد، حتی اگر سرشار از هویج و بتاکاروتن باشد، همان اثر رتینول موضعی را روی پوست ایجاد کند.
راز «سالاد رتینول» در آنتیاکسیدانهاست
بر اساس گزارش «تایم»، فواید احتمالی این سالاد برای پوست بیشتر به آنتیاکسیدانهای موجود در ترکیبات آن مربوط میشود، نه افزایش مستقیم رتینول در پوست.
آنتیاکسیدانها میتوانند اثر استرس اکسیداتیو ناشی از عواملی مانند اشعه فرابنفش و آلودگی هوا را کاهش دهند و از پوست در برابر رادیکالهای آزاد محافظت کنند؛ عواملی که با پیری زودرس و تجزیه کلاژن ارتباط دارند.
از این رو، مصرف هویج و سایر سبزیجات رنگارنگ میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم برای حفظ سلامت پوست باشد، اما نباید آن را یک درمان ضدپیری یا ضدآکنه دانست.
هویج زیاد هم بیخطر نیست!
بتاکاروتن موجود در مواد غذایی معمولاً حتی در مقادیر نسبتاً زیاد برای بیشتر افراد بیخطر است، اما مصرف بیش از حد ویتامین A، بهویژه از طریق مکملها، میتواند موجب مسمومیت شود.
تاری دید، خشکی پوست، تهوع و استفراغ از جمله علائم احتمالی دریافت بیش از اندازه ویتامین A هستند.
از سوی دیگر، مصرف بسیار زیاد هویج نیز میتواند باعث تجمع بتاکاروتن در خون و در نتیجه زرد یا نارنجی شدن پوست شود.
افزایش ناگهانی مصرف مواد غذایی پرفیبر نیز در افرادی که معمولاً سبزیجات کمی مصرف میکنند، ممکن است مشکلات گوارشی ایجاد کند.
برای پوست سالم چه بخوریم؟
برای حفظ سلامت پوست، مصرف روزانه دستکم پنج وعده میوه و سبزیجات متنوع و رنگارنگ توصیه میشود.
آنتیاکسیدانهای موجود در این مواد غذایی میتوانند به محافظت از پوست در برابر آسیبهای ناشی از اشعه فرابنفش و آلودگی کمک کنند.
همچنین اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهی، گردو و دانه کتان نیز با کاهش التهاب میتوانند در حفظ سلامت پوست مؤثر باشند.
سالاد رتینول جای متخصص پوست را نمیگیرد
در نهایت، «سالاد رتینول» میتواند بخشی از یک برنامه غذایی سالم و منبعی از آنتیاکسیدانها باشد، اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این سالاد میتواند بهتنهایی آکنه یا نشانههای ناخواسته پیری پوست را درمان کند.
برای درمان آکنه یا مشکلات مرتبط با افزایش سن مانند چینوچروک، افتادگی پوست و لکهای ناشی از آفتاب، بهتر است فرد به متخصص پوست مراجعه کند.
